متخلص بواعظ از واعظان و عالمان مذهبى و از شاعران سدهء يازدهم هجريست كه در عهد شاه عباس بزرگ و شاه صفى و شاه عباس ثانى و شاه سليمان مىزيست و از نامبرداران عهد خود بود . وى دانشهاى دينى را در محضر ملا خليل غازى قزوينى ( 1001 - 1089 ه ) متكلم و فقيه و محدث فراگرفت و بنابر قول صاحب امل الآمل در قزوين بواعظى اشتغال داشت . وفاتش بسال 1089 يعنى در همان سالى كه استادش درگذشته بود ، اتفاق افتاد و اينكه واله داغستانى در رياض الشعراء مرگ او را در عهد سلطنت شاه سلطانحسين ( يعنى بعد از 1105 ه ) نوشته درست نيست و همچنين است تاريخ 1082 كه سراج الدين عليخان آرزو گفته زيرا چنان كه خواهيم ديد در ميان ماده تاريخهايى كه در ديوانش وجود دارد يكى مربوط بسال 1088 ه يعنى شش سال پس از تاريخ ياد شده است . مهمترين اثر واعظ كتاب ابواب الجنان اوست به فارسى در اخلاق بنابر - سنتهاى اسلامى و خبرها و رهنمودهاى امامان شيعه . مؤلف گمان داشت كه آن را در هشت باب ( بر بنياد تصورى كه مسلمانان از دروازه‌هاى هشتگانهء بهشت دارند ) تأليف كند ليكن تنها بنگاشتن جلد اول آن كتاب توفيق يافت و آن در تهران بسال 1274 ه ق طبع شده است . باقى كتاب يعنى جلد دوم آن را پسر ميرزا رفيعا موسوم به محمد شفيع كه بعد از پدر واعظ جامع قزوين بود ، تمام كرد . ديوان واعظ شامل قصيده و غزل و رباعى و مثنويست . قصيده‌هايش در

--> - * شمع انجمن ، صديق محمد حسن خان ، بهوپال 1292 ه ق ، ص 512 - 513 . * رياض العارفين ، تهران ، 1316 ، ص 409 . * امل الآمل ، الحر العاملى ، بغداد ، ج 2 ، ص 293 . * تذكرهء سرخوش ، ص 121 - 122 . * تذكرهء غنى ، ص 141 . * فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى در كتابخانهء ملى پاريس ، ج 3 ، ص 398 - 399 . * فهرست نسخه‌هاى خطى فارسى در كتابخانهء موزهء بريتانيا ، ج 2 ، ص 697 - 698 . * ضميمهء فهرست ريو ، ص 210 - 211 و 399 .